هزینه حسابهای متصل به پوز برای بانکها
10مرداد1394
نظام پرداخت در
ایران و الگوی کارمزدهای آن مقدار زیادی با دنیا فرق دارد. الگوی
کارمزدی ویزا یا مستر کارت در سایت آنها یافت میشود و شاکله آنرا حقوق خدمت
دهنده و خدمت گیرنده تشکیل میدهد. به عبارت دیگر هر سمتی که خدمتی عرضه
میکند انتظار دریافت کارمزد دارد و هر سمتی که خدمتی دریافت میکند انتظار
پرداخت هزینه دارد.
هیچ بانکی در دنیا (در حد مطالعه موردی و
تجربه تاریخی) بابت نگهداری حسابی برای دستگاه پوز، به شرکتی پول
نمیدهد.
هیچ کس فکر نمیکند که مجانی خدمتی عرضه یا دریافت کند. نکته
مهم تر در نظام پرداخت دنیا تفکیک منافع و اشخاص حقیقی و حقوقی در عرضه
خدمات و دریافت کارمزد است. هیچ دریافت کننده خدمتی نمی گوید که هزینه
خدماتش را از محل دیگری برداشت کنند یا از سود سپرده های نزد بانکها کسر
نمایند.
یک علت ساده آن اینست که سود سپرده ها توسط بانک مرکزی و بنابر
سیاست های پولی و اوضاع اقتصادی و حفظ ارزش پول ملی کشورتعیین میشود و در
بسیاری ازکشورها آنقدر نا چیز است که هزینه کارمزد نظام پرداخت را جبران
نمی کند و در بعضی از کشورها صفر و در بعضی از کشورها حتی منفی نیز میشود.
در این شرایط متغیر که هر روز میتواند عوض شود، هرگز هیچ انسان عاقلی
کارمزد نظام پرداخت را به سود سپرده بانکی گره نمی زند.
علاوه بر آن
تمام سرمایه و سپرده گذاران تحت قراردادهای مدون و مشخص با بانکها از سود
منطقی برخوردار میشوند و منتظر دریافت خدمات ترمیمی و تکمیلی که احتمالا
ممکن است نصیبشان شود، نمی مانند. در این موضوع دلایل بسیاری مبنی تفکیک
کارمزدها و استقلال شرکتها و بنگاههای اقتصادی و بانکی وجود دارد.
نظام کارمزد ایران را بانک مرکزی مدیریت میکند که یک سازمان دولت نهاد است. بنابراین میتواند تابع هیچ مکتب اقتصادی و سیاسی نباشد. همانگونه که اقتصاد ایران نیست!
اما در ایران رابطه نا میمونی شکل گرفته است که با تاسیس شرکت شاپرک نیز مرتفع نگردید.
قبل از شاپرک بانکها وظایف شرکتهای پرداخت الکترونیک را انجام میدادند و بخاطر جمع آوری منابع مالی و پر کردن سپرده های بانکی و محتوای حسابهایشان، هزینه خرید، نصب و نگهداری دستگاههای پوز را پرداخت میکردند. فلسفه تاسیس شاپرک، قطع وابستگی مالی و انگیزشی شرکتهای پرداخت از بانکها بود. البته منافع دیگری هم ذکر میگردید که شرکت پرداخت چون بدون شاپرک هم میتوانست به آن منافع دست پیدا کند، آنها را شامل نمی کنیم.
بعد از تاسیس شاپرک شرکتهای پرداخت به دلایلی که مهمترینِ آن عدم تسلط و دقت مدیران بانکها در شکل گیری نظام جدید بود، همان رویه ادامه یافت و شرکتهای پرداخت خوشحال از وجود کارمزد مضاعف، به دریافت آن از بانکها ادامه دادند. چه کسی از پول زیاد بدش می آید؟ وقتی بانکها حاضر به پرداخت هستند، چرا شرکتها دریافت نکنند.
ولی این رویه اگر نظام کارمزد منطقی یا هماهنگی بین بانکهای ایرانی وجود داشته باشد، بیهوده و بی منطق است. قبلا هم گفتیم که هیچ بانکی در دنیا (در حد مطالعه موردی و تجربه تاریخی) بابت نگهداری حسابی برای دستگاه پوز، به شرکتی پول نمیدهد و تنها ایران است که بنابر تصمیمات بی پشتوانه بانک مرکزی، نظام کارمزدی خارقالعاده ای! دارد.
بدیهی است که شرکتها نیاز دارند که حتما حسابی برای واریز خریدها از فروشگاه به شرکت پرداخت معرفی شود و شرکت پرداخت در دوره هایی که شرکت شاپرک مشخص کرده است، وجوه خرید را به آن حساب واریز مینماید.
تصور کنید حالتی را که همه بانکهای ایران بگویند که بابت حساب متصل به پوز وجهی نمی دهند و فروشگاه، هر حسابی که مایل است را میتواند به شرکت معرفی نماید. شرکت پرداخت یا شرکت شاپرک نمی تواند فروشگاه یا بانکی را مجبور به پذیرش حساب معینی نماید و بالاخره مجبور است که حسابی را که فروشگاه معرفی کرده است بپذیرد و به آن واریز نماید. بنابراین پرداخت کارمزد بابت نگهداری حساب بیهوده است. در حال حاضر نیز شرکت شاپرک هیچ فروشگاهی را مجبور به پذیرش بانک نمی کند و فروشگاه ها را مجاز به انتخاب حساب و بانک مورد نظرشان کرده است. ضمن اینکه بعضی از شرکتهای پرداخت نیز حساب بعضی از بانکهای دیگر طرف قرارداد را به پوز متصل میکنند.
شرایط حتی از مورد بالا نیز ساده تر است. در حال حاضر اگر فقط یکی از بانکهای بزرگ ایران مانند بانک ملی، صادرات، ملت، تجارت، سپه، ... بابت نگهداری حساب دستگاه پوز به شرکت پی.اس.پی پولی ندهند، شرکتهای پی.اس.پی مجبور هستند که همان حسابها را بپذیرند و پولی هم بابت نگهداری حساب نگیرند. حداکثر اینست که مقداری گله گذاری میشود و در آخر مجبور به پذیرش شرایط منطقی میشوند. در این شرایط سایر بانکها نیز به بانک اول اقتدا میکنند و بابت نگهداری حساب پولی نمیدهند و در انتهای مسیر، تمام بانکهای ایران یکدست میشوند. آنوقت میشویم مانند سایر نقاط دنیا.
یک نکته مهم اینست که بانک برای واریز وجوه مقدار زیادی هزینه میکند و سامانه پایای بانک هفت بار در روز عملیات واریز را انجام میدهد و وظیفه رفع مغایرت و حسابداری و موارد دیگر را فعلا مجانی انجام میدهد.
توجه نماییم که وجوه خریداری شده باید به حسابی واریز شود و نمی تواند در دست بانک مرکزی یا شرکت شاپرک یا شرکت پرداخت بماند. اگر یک بانک نشد، به بانک دیگر باید واریز شود.
برای منطقی سازی و عدم پرداخت هزینه اضافه توسط بانکهای ایران به شرکتهای پرداخت الکترونیک، شورای عالی کانون بانکها و موسسات اعتباری خصوصی به ریاست فعلی دکتر کورش پرویزیان یا شورای عالی هماهنگی بانکهای دولتی به ریاست دکتر عبدالناصر همتی میتوانند بین بانکها هماهنگی ایجاد و هزینه اضافه پرداخت نکنند. ایجاد کارمزد واقعی و پرداخت سود واقعی به اصناف و تفکیک این دو از یکدیگر نیز میتواند به سادگی هماهنگ گردد.
سایر پایگاههای خبری: www.ebinews.com www.way2pay.ir www.sarmadnews.com