اگر هنگام پرداخت پول در فروشگاهي توسط پوز و كارت بانكي، مبلغ مورد نظر به نحو آني از كارت مشتري برداشت شده و به حساب صاحب فروشگاه ريخته شود، چه تاثيري بر هر يك از عوامل داخل در اين مبادله خواهد داشت؟ عوامل مهم به شرح زير هستند:
1- دارنده كارت بانكي
در روش ايراني و طرح آني، براي مشتري فروشگاه يا دارنده كارت بانكي فرقي حاصل نشده است. در طرح قبلي كه واريز وجوه به حساب صاحب فروشگاه بعد از 48 ساعت يا بيشتر است (هنوز هم در اكثر موارد اعمال ميشود)، برداشت از كارت مشتري به صورت فوري است. اگر مشتري تمام يا مقداري از جنس خريداري شده را پس ميداد، وجه معادل آن به حساب او برگشت داده ميشد.
در روش غربي برداشت از حساب مشتري به صورت آني نيست. بعد از انجام خريد، مبلغ خريد شده در حساب مشتري مسدود شده و بعد از چند روز اگر شكايتي صورت نگرفت، بطور قطعي از حساب دارنده كارت كسر ميگردد.
2- پذيرنده كارت بانكي يا صاحب فروشگاه
در روش ايراني و طرح آني، براي فروشگاه فرق اساسي كرده است. وجوه كسر شده از كارتهاي خريد كرده، با انجام هر خريد به صورت فوري به حسابي متمركز كه صاحب فروشگاه باز كرده است واريز ميشوند. اگر ميزان خريد يك ريال يا يك ميليارد ريال هم باشد، واريز مقدار كسر شده به صورت فوري است. اين كار مانند انتقال پول از خودپرداز يا توسط اينترنت و مانند آن ميباشد.
در روش غربي واريز به حساب فروشگاه آني نيست و در صورت قطعي شدن خريد و بعد از چند روز مبلغ خريد شده به حساب فروشگاه واريز ميشود. در غرب مرسوم است كه مشتري تا چند روز و حتي بعد از واريز وجه به حساب فروشگاه ميتواند جنس خريداري شده را پس بدهد. اين كار خود باعث مقدار سوء استفاده شده و راه خلاف كاري را باز كرده است.
با واريز آني ميتوان خيلي از فروشگاهها را راضي كرد و ميزان پذيرش آنرا بالا برد. ميزان رضايت از اين امر در فروشگاهها بسيار زياد است. بيشترين ميزان نارضايتي و شكايت كه حدود 90 درصد موارد است، مربوط به نابساماني و تاخير در واريز مبالغ خريد شده به حساب فروشگاه است. فروشنده بعد از هر خريد ميتواند با تلفن بانك، اينترنت، موبايل، اس.ام.اس و ساير مجاري معمول ديگر موجودي حساب خود را استعلام نمايد. در بانكهايي كه مشتري ميتواند براي حساب متمركز خود كارت بانكي بگيرد، صاحب فروشگاه ميتواند براي حساب متمركز خود كه مبالغ خريد شده به آن واريز ميشود يك كارت گرفته و توسط همان دستگاه پوز موجودي خود را استعلام نمايد.
3- بانك
در روش ايراني و طرح آني، براي بانك فرق بسياري حاصل ميشود.
1- روش تسويه حساب عوض شده و بيشتر به صورت رفع مغايرت يا پي گيري شكايت در ميآيد. در روش آني به ازاي هر خريد كوچك يا بزرگ بايد يك تراكنش برداشت از حساب كارت و يك تراكنش واريز به حساب فروشنده انجام دهد. مقدار اضافه شده، تراكنشهاي واريز به حساب فروشنده است كه به ميزان تراكنشهاي برداشت از حساب مشتري است. به عبارت ديگر تعداد تراكنشها دو برابر ميشود.
در روش قبلي، تمام برداشتهاي مشتريان در يك روز تجميع شده و در پايان آن روز با بستن گردشهاي هر دستگاه پوز، فقط يك تراكنش واريز به حساب فروشنده بعد از 48 ساعت با بيشتر انجام ميشد. نحوه واريز به حساب فروشنده نيز به صورت آفلاين و در زمان كم كار بودن سامانه متمركز انجام ميشد. اما در اين روش تسويه حساب آني است و رفع مغايرت و رسيدگي به شكايت بصورت غير آني است.
2- بار سامانه متمركز در ساعات شلوغ اداري زياد ميشود. از نظر مشابهت ميتوان اين عمل را به انتقال پول توسط خودپرداز تشبيه نمود.فرق چنداني هم از نظر بانك ندارد الا اينكه هميشه به يك حساب مشخص واريز صورت ميگيرد. ميدانيم كه عمل انتقال دوبرابر يك واريز يا برداشت هزينه بر است. دليل آن هم واضح است زيرا يك برداشت و يك واريز است.
به عبارت ديگر مي توان گفت كه بار دستگاه پوز براي بانك مانند بار يك دستگاه خودپرداز ميشود. در زماني كه تعداد خريدها كم است، بار آن كم ميباشد. اما وقتي كه زياد شد (كه خدا كند بشود)، ديگر با يك دستگاه خودپرداز قابل مقايسه ميشود. بنابراين جثه كوچك پوز ما را به اشتباه نياندازد، بار آن مانند يك دستگاه خودپرداز ميشود. از نظر بانك اين عمل قبل تقدير است و مايل است كه هزينه آنرا نيز بپردازد. اين كار باعث ميشود كه مصرف خودپرداز كم شده و همان مقدار پول بدون برداشت از خودپرداز و طي مراحل زياد، دوباره وارد سامانه بانكي شود.
3- قدرت دستگاههاي سخت افزاري متمركز خود را بايد براي تراكنشهاي زيادتر تنظيم كند. به عبارت ديگر بايد كمي بيشتر هزينه نمايد. اگر اين هزينه منجر به پذيرش بيشتر پوز شود، شايد هزينه خود را جبران نمايد.
4- ميزان و احتمال خلاف
ميزان خلاف احتمال دارد كه بيشتر شود. در روشهاي قبلي چون واريز به حساب فروشنده با تاخير انجام ميشد، كمي حاشيه اطمينان ايجاد ميكرد. اما چون نوع و ميزان خلاف براي ما چندان روشن نيست، نميتوان حرفي قطعي در اين باره زد. در حالت كلي ميتوان اين كار را با انتقال پول در خودپرداز يا توسط ساير مجاري ديگر مقايسه كرد. اگر كسي بخواهد از كارتي سوء استفاده كند، واريز آني پول هنگام خريد توسط پوز، راه چندان جديدي را باز نكرده است. اگر هم راهي براي خلافكاري باز شود، اگر مزاياي طرح را در نظر بگيريم، شايد بتواند رجحان روش را توجيه نمايد.