چقدر پيش رفت، فنآوري پيشرفته است؟
اين گونه نيز ميتوان سوال كرد كه چقدر نوآوري، فنآوري نوين است؟ و سوال
مهمتر اينست كه چه وقت نوآوري ديگري اين نوآوري را
از ميدان به در ميكند و جايش را ميگيرد و شايد صاحب آنرا از نان خوردن
مياندازد؟ ما در صنعت رايانه معتقديم كه در حال تغيير دنيا هستيم. در حالي
كه محصولات خيره كنندهاي مانند تلفن هاي همراه، تعيين موقعيت جغرافيايي،
رايانههاي كوانتومي و رمز گذاريهاي پيچيده ابداع شده اند، به نظر ميرسد
كه تمام اينها اصلاحاتي از محصولات ديگر باشند و نه انقلابي در صنعت.
محصولات انقلابي تعداد كمي از اختراعات و ابداعات را تشكيل ميدهند و اكثر
محصولات جديد از تغيير ظاهر و حالت دادن محصولات قديم بدست آمدهاند.
يكي از مهمترين نوع اين محصولات، روشهاي طراحي سيستمهاي
رايانه اي است. از زماني كه مدرسان رايانه، نمودار جريان داده و "ورودي،
پردازش، خروجي" را به دانشجويان درس دادند تا اكنون كه انواعي از
BPM, UseCase,Activity Diagram
و صدها نوع متدلولژي و نمودار را ابداع كردهاند، تفاوت چنداني مشاهده نشده
و دياگرامهاي جديد تغييري ظاهري از دياگرامهاي قديمي هستند. نكته مهم
اينست كه روشهاي جديد هنوز تسريع و تسهيل چنداني در به نتيجه رساندن طراحي
نكرده و شركتهاي رايانهاي از پس مشتريان معمولي هم نميتوانند برآيند چه
رسد به مشتريان بوالهوس و آنهايي كه مانند كوه البرز در مقابل هر تغييري
ايستادگي ميكنند و از همه بدتر آنهايي كه در كنار سيستمهاي دستي است كه
نان ميخورند و با روي كار آمدن حساب وكتاب و رايانه ....
پير مردها به ياد ميآورند كه اينترنت بيش از 30
سال عمر دارد. اين صنعت به مقدار زيادي تغيير كرده و جهان را تغيير داده
است اما نظريه و اصول آن بدون تغيير مانده و سال هاي زيادي نيز خواهد
ماند. قرارداد تي.سي.پي.آي.پي در اوايل 1980 مطرح شد و تغييري نكرده است.
اف.تي.پي كه حتي قديميتر بوده و در اوايل 1970 به ميدان آمد هنوز بي كم و
كاست استفاده ميشود. اگر به عمق وب سرورها نگاه كنيم، اصول آن بر پايه
اف.تي.پي و تلنت استوار شده و مقداري كارهاي گرافيك و اتوماتيك سازي به آن
اضافه شده است. با كمي استثنا، اصول سامانهها و نظامهاي شبكه در 20 سال
گذشته چندان تغيير نكرده است.
در دهه 1960 رايانهاي كه بتواند رايانههاي مجازي ديگري
را شبيه سازي كند و هر يك را در اختيار كاربر مجزايي قرار دهد و برنامههاي
هر كاربر بر كاربر ديگر تاثير نداشته باشد، طرح شده و مورد استقبال واقع
شد. آي.بي.ام اين طرح را در ماشينهاي مدل 360 و بعدي خود پياده سازي كرد و
مشتريان زيادي را عاشق خود نمود. ايده سرور مركزي و كاربران پراكنده در
همين سالها مطرح شد و تمام دنيا را در غياب رايانههاي شخصي فراگرفت. بعد
از چند سال كه رايانههاي شخصي به بازار آمدند، طرح پراكندگي پردازش
واطلاعات شكل گرفت و دوباره دنيا را فراگرفت. اكنون نيز چندين سال است كه
دوباره طرح سرور متمركز با رنگ و لعاب و گرافيك رايانههاي شخصي ايجاد شده
و براي كاربردهاي عظيم استفاده ميشود. اين طرح همان طرح چهار دهه قبل است.
در اكثر شركتها بيشترين ميزان بودجه تحقيق و توسعه در
جهت منافع زودرس تجاري خرج شده و سعي در بالا بردن درآمد و سود و كم كردن
هزينه دارند. با اين گرايش تعجبي ندارد كه اختراعات انقلابي، به وقوع
نميپيوندد. از زماني كه اولين رايانه شخصي با پردازنده 4 مگا هرتزي و
فلاپي ديسك 360 كيلوبايتي به بازار آمد حدود 25 سال گذشته و اكنون پردازنده
4 گيگاهرتزي و ديسك 500 گيگا بايتي داريم كه قدرت پردازش آن 1000 برابر و
حجم ديسك يك ميليون برابر بيشتر است. اما كاربردها چندان عوض نشده و هنوز
اكثريت كاربران با صفحه گسترده و اديتور و مانند آن كار ميكنند.
حجم عظيمي از اختراعات اكنون در دست شركتهايي مانند
آي.بي.ام، زيمنس، تويوتا، ان.ايي.سي و مانند آنها است كه انحصاري بودن آنها
معظل بزرگي براي پيشرفت ايجاد كرده است. مراكزي كه بخواهند از اين اختراعات
استفاده نمايند، بايد مبالغ كلاني بپردازند كه نتيجه آن بالا بردن
هزينههاي توليد است و بسياري از موارد توليد را به ضرر مواجه ميكند.
مالكيت معنوي اين اختراعات در موارد زيادي به صورت سلاح رقابتي درآمده و
مانع استفاده شركتهاي ديگر ميشود.
يكي از راههاي غلبه بر مشكل مالكيت معنوي، ادغام و خريد
شركتها است. در اين حالت درهاي هر دو شركت بر روي هم باز شده و پيشرفت چشم
گيري حاصل ميشود. اما هنوز خيلي از شركتهاي كوچكتر كه بهرهوري بالايي هم
دارند از اين راه نميتوانند استفاده نمايند.
حال چه بايد كرد؟ دو راه اساسي در پيش روي شركتها است:
1- شركتها و سازمانها قسمت اعظم بودجه تحقيق و توسعه خود را صرف تحقيقاتي
با ريسك كم و بازگشت سرمايه و درآمد مناسب نمايند. سپس تعدادي پروژه
تحقيقاتي با ريسك زياد و درآمد زياد تعريف و اجرا نمايند. شركتها بايد
بپذيرند كه بعضي وقتها بايد شكست خورد وبعضي وقتها بايد چيزهايي را دور
ريخت. براي موسسات ايراني تحقيق و توسعه در هر دو زمينه از نان شب هم
واجبتر است.
2- بايد براي اختراعات و حقوق مالكيت معنوي هم فكري كرد كه از حالت دست و
پا گير بودن خارج شود. بايد براي زمان برخورداري از حق مالكيت زمان
كوتاهتر و حق كمتري قايل شد. نيوتن ميگفت كه من وقتي توانستم به ستارگان
و سيارات دست يابم كه بر شانه قولها ايستادم. نيوتن و دانشمندان ديگر
نميتوانستند اختراعي انجام دهند اگر از دانش گذشتگان كه به رايگان در
اختيارشان قرار گرفته بود استفاده نميكردند.