سهم ابزارهاي الكترونيكي پرداخت

     آمار ميزان مصرف و نحوه رشد مثبت يا منفي اسكناس، چك، كارت اعتباري، كارت نقدي و خريد در اينترنت جهت خريدهاي كوچك، براي دست اندركاران اين رشته از جايگاه بالايي برخوردار است. براي بررسي و مقايسه دو بازار با يكديگر، در نظر گرفتن مسايل فرهنگي، سياسي، اجتماعي و كليه شرايط محيطي امري لازم است. به نحوي كه اگر تمام مسايل ديده نشوند، ورشكستگي شركت خصوصي را به دنبال دارد و براي شركت دولتي، تا به حال ديده نشده كه تاثيري داشته باشد. بنابراين اگر ديديد كه يك شركت دولتي در ايران سود مي‌برد، گمان نكنيد كه شركت خصوصي هم سود خواهد برد.

     در اين مقاله آمار كاملي از سهم مصرف هر سامانه پرداخت معمول در كشور آمريكا ذكر مي‌شود. فقط توصيه مي‌شودكه آنرا براي ايران به اين سادگي تطبيق ندهيم. دفتر تحليل‌هاي اقتصادي وزارت بازرگاني آمريكا آمارهاي مصرف كنندگان و روش پرداخت آنها را در سال 2004 منتشر كرد. خريد كالا و خدمات حدود 77 درصد از مصارف خانگي و شخصي را تشكيل مي‌دهد. 23 باقي را تراكنش‌هايي غير از خريد تشكيل مي‌داد. اين خريدها شامل مواردي مي‌شود كه پرداختي مستقيم بابت آن صورت نمي‌گيرد، مانند غذا و كمك‌هاي غير نقدي كارمندان، حمل و نقل كارمندان، اجاره تجهيزات و منازل شركتي و دولتي، بيمه عمر و حمل ونقل، هزينه لباس شخصي و نظامي و مانند آنها. اما سهم اسكناس و سكه و چك، كارت‌هاي بانكي و اينترنتي از نظر تعداد تراكنش به قرار زير بود:

     طبق اين جدول مصارف كاغذي و نقدي به مرور كم شده و جايش را به كارتي و الكترونيكي خواهد داد. در كشوري مانند آمريكا كه تمام جوانب زندگي اجتماعي آن، قسطي و اعتباري است و حمل پول نقد خطرناك است و پشتيباني سامانه‌هاي الكترونيكي كامل است، پيش بيني سال 2009 دور از واقعيت نيست.

     مجموع خريدهاي سال 2004 به ميزان 6366 ميليارد دلار شد كه سهم كاغذي‌ها به ميزان 3440 ميليارد دلار گرديد كه 54 درصد از كل را شامل شد كه حدود 4 درصد كمتر از سا 2003 گرديد. چهار سامانه كارت پرداخت كه شامل كارت اعتباري، نقدي، پيش پرداخت و الكترونيكي (EBT) است، 2402 ميليارد دلار خريد كردند كه 38 درصد از كل را شامل شد كه حدود 3 درصد بيشتر از سال 2003 گرديد. دو سامانه الكترونيكي از راه دور و تضميني ديگر، 524 ميليارد دلار خريد كردند كه حدود 8 درصد از كل را شامل شد كه حدود نيم درصد بيشتر از سال 2003 رشد داشت. در سال 2009 پيش بيني مي‌شود كه سامانه‌هاي كارت پرداخت حدود 48 درصد، سامانه‌هاي كاغذي حدود 38 درصد و سامانه‌هاي الكترونيكي حدود 14 درصد از حجم مالي را به خود تخصيص دهند. آمار روش‌هاي پرداخت بطور خلاصه در جدول 2 آمده است:

     نتايجي كه از هر ستون و مقايسه سطرهاي آن مي‌گيريم، بسيار جالب است. ستون ميانگين از شفافيت خاصي برخوردار است. جدول 2 با توجه به مقايسه دوازده سامانه پرداخت كوچك و اطلاعات دقيقي كه در اختيار مي‌گذارد، جاي تامل بسيار دارد.

تذكر:
منظور از پرداخت كاغذي، شش سامانه پول نقد، چك، حواله، چك مسافرتي، بن كالا و چك‌هاي تضميني است.
پرداخت راه دور، پرداخت توسط تلفن، پرداخت با رايانه، پرداخت  قبوض در خودپرداز و نظاير آن است.
پرداخت‌هاي تضميني، توسط اتاق پاياپاي الكترونيكي انجام مي‌شود كه معمولا شامل حق بيمه، قبوض، تلويزيون و مانند آنها است.