از حالا تذكر ميدهم، قبل از خواندن اين مقاله، حتما با دو دست روي سر خود فشار دهيد، مبادا كه از خواندن ارقام حيرت آور آن شاخ در آوريد! تاريخ علم و اقتصاد به ياد ندارد كه يك خط ماهوارهاي 9600 بيت بر ثانيه (با تاخير زياد و فنآوري فرسوده و خارج از رده) و استفاده از يك چهارم ظرفيت آن، بيش از ماهي 15 ميليون تومان هزينه داشته باشد! به عبارت ديگر اگر بطور متوسط 2500 بيت بر ثانيه از اين خط استفاده شود، هزينه ماهانه آن از 15 ميليون تومان هم فراتر خواهد رفت. بنابراين بايد ضربالمثل را عوض كنيم، اين گاو بيش از صد من شير ميدهد. براي تحقيق در اينباره ميتوانيد با اداره مربوطه در بانك سپه، تجارت، ملت و آنهايي كه در اين حد كم از ماهواره استفاده ميكنند تماس حاصل فرماييد.
به عنوان توضيح بگويم كه شركت خدمات انفورماتيك كه مجري طرح شتاب براي بانك مركزي است و توسط بانك مركزي هم مديريت ميشود، جهت وصل نمودن بانكها به تنها سويچ ملي بين بانكي ايران (شتاب)، فعلا بانكها را مجبور ميكند كه از دستگاههاي زميني ويست (VSAT) كه بيش از 10 سال پيش تهيه نموده استفاده نمايند و در حال حاضر راه ديگري هم از نظر آنها وجود ندارد. در حالي كه به سادگي مي توان از راه حلهاي برتر و بسيار ارزانتر استفاده كرد.
اين ارتباط معمولا با سرعت اسمي حداكثر 9600 بيت بر ثانيه ميباشد و طبيعي است كه تاخير طولاني ماهوارهاي را هم داشته باشد كه در اين مورد بيش از يك ثانيه است. قرارداد به صورتي است كه مصرف كننده بايد:
1- دستگاههاي زميني را به مبلغي حدود 10 ميليون تومان بخرد،
2- هزينه نصب و راه اندازي را بدهد،
3- هزينه ماهانه نگهداري را بدهد،
4- تا سقف مصرف 40 ميليون بايت در ماه، هزينه ثابتي حدود يك و نيم ميليون تومان بدهد،
5- براي هر يك ميليون بايت مصرف بيش از سقف ثابت، بيش از 30 هزار تومان بدهد،
6- هر سال بدون ارتقاي كيفيت يا كميت يا فن آوري، بابت تورم حدود 15 درصد اضافه بدهد،
7- و احتمالا هنگامي كه ورشكسته شد، . . .
به عنوان يك مثال ساده براي قراردادي با شرايط بالا، فرض نماييد كه از ارتباط 9600 بيت بر ثانيه فوق بطور متوسط حدود 2500 بيت بر ثانيه در طي شبانه روز استفاده شود. با توجه به بيتهاي مديريتي و پروتكل ارتباط، حدود 250 بايت بر ثانيه قابليت ارسال و دريافت خواهد داشت. بنابراين 250 بايت، ضربدر 3600 ثانيه، ضربدر 24 ساعت، ضربدر 30 روز، ميشود حدود 600 ميليون بايت در ماه. اگر 40 ميليون بايت از آن كم نماييم و براي هر يك ميليون بايت حداقل 30 هزار تومان حساب كنيم، ميشود حدود 17 ميليون تومان در ماه. انشاالله كه حلال است. نوش جان آنهايي كه ميتوانند.
دلايلي براي اجبار به استفاده از اين نوع ارتباط مطرح ميشود كه مسايل امنيتي از آن جمله است كه در جاي خود بحث خواهيم كرد. اما براي قيمت چه بايد گفت؟! اگر هزينه يك سال را حساب كنيم، بيش از 200 ميليون تومان ميشود.
تا اين جا فكر نكنيد كه هزينه شتاب تمام شده است. نه. به ازاي هر تراكنش پوز بيش از 50 تومان و هر تراكنش خودپرداز بيش از 100 تومان هم بايد بدهند!؟ باز هم فكر نكنيد كه حتما بايد خريد انجام شده باشد يا پولي از دستگاه خودپرداز خارج شده باشد. خير. اگر مانده هم بگيريد كه يك كار ساده است، بايد هزينه 50 و 100 تومان را بدهيد!
متاسفانه هزينه پول الكترونيك آنقدر در مملكت ما بالا رفته است كه رفتارهاي اقتصادي ما را دچار تزلزل مينمايد. اگر عمري باشد در شمارههاي آينده به هزينه پول الكترونيك با نگاهي موشكافانه و در عمق خواهيم پرداخت. بسياري از مسايل كه امروزه در سامانه بانكي ما تبليغ ميشوند، اگر به عمق آنها توجه نماييم، سرابي بيش نيستند.