حدود 40 سال است كه رايانههاي بزرگ (مين فريم، MainFrame) به حيات خود ادامه ميدهند و ميگويندكه در حال حاضر 70 درصد از دادهها و اطلاعات دنيا در آنها است. مين فريمها هنوز هم در پارهاي از مشاغل از اهميت حياتي برخوردارند. يكي از مشكلات مديران سامانههاي بزرگ، بازنشسته شدن يا به سن باز نشستگي رسيدن تعداد زيادي از متخصصان و برنامه نويسان آشنا به مين فريم
است. زماني بود كه فروشندگان مين فريم آي.بي.ام (IBM) در ايران خدايي ميكردند و سود سرشاري كه شركتهاي دادهپردازي و دي.پي.اف.ايي از فروش سخت افزار دست دوم ميبردند، بسياري را وسوسه ميكرد كه آنها هم وارد دنياي آن شوند. خريداري سخت افزار دست دوم از دلالان اروپايي كاري آسان بود. براي اين كار شما چند مورد را شناسايي كرده و پيكر بندي لازم را به آنها سفارش ميداديد. بعد از چند ساعت تا چند روز، دلالهاي مربوطه دستگاههايي كه حداقل مشخصات شما را داشت با قيمت مناسب پيشنهاد ميدادند. از اين به بعد چانه زني و تغيير مشخصات و دلال آنقدر ادامه پيدا ميكرد تا خريد انجام شود. البته چند سفر خارجي براي مديران مشتري و براي بازديد از چيزي كه سر در نميآوردند هم چاشني كار ميشد. اين كار در زماني كه حقوقها چندان زياد نبود و كارها طاقت فرسا بود، توان افراد را براي تحمل سختيها بالا ميبرد. (خلاصه چيز بدي نبود).
خريد سخت افزار دست دوم آي.بي.ام توسط ايرانيها كار غريبي نيست. اين كار در خود آمريكا و اروپاي شرقي و غربي و شوروي نيز انجام ميشود. در حقيقت، ايران از بازار دست دوم آنها است كه خريد ميكند. قطعات يدكي نيز از همين بازار دست دوم تهيه ميشود. نكته قابل توجه اين است كه قيمت دستگاه دست دوم در بازار آمريكا حدود 20 درصد ارزان تر از اروپا است و طبق معمول، ما مقداري از پول خود را دور ميريزيم.
اما خريد نرم افزارهاي بنيادي و سيستم عامل ماجراي ديگري دارد. اين نرم افزارها مانند رايانههاي شخصي نيستند كه هر جايي پخش شده باشند. دسترسي به كپي آنها تقريبا غير ممكن است. روش تهيه بدين گونه است كه معمولا در هر خريد سخت افزاري، يكي دو مورد نرم افزاري هم سفارش ميدهند و دلال مربوطه هم ميداند كه سخت افزار فروخته شده در ايران، بدون نرم افزار مناسب كار نميكند و فروش بعدي بدون آن واقع نميشود. بنابراين در يك زنجيره كپي سازي، هر بار مقداري از نرم افزارها نيز تهيه ميشوند.
خوبي مطلب اين جاست كه نرمافزارهاي ايران، فاصله چنداني با آخرين نسل عرضه شده خارجي ندارند و در حال حاضر فقط يك نسل فاصله دارند كه از نظر زماني حدود يك تا دوسال ميشود. ولي اگر پول مناسب داشته باشيد، تهيه آخرين نسل نرم افزار بدون
پشتيباني توليد كننده اصلي هم چندان
سخت نيست. اين موضوع را حتما در نظر داشته باشيد كه راهاندازي و نگهداري
نرمافزار مينفريم آي.بي.ام چندين برابر مشابه خود در رايانه شخصي دانش و
زحمت نياز دارد. اما در حال حاضر متخصصان مين فريم در ايران رو به نقصان
دارند. آمارهاي آمريكايي ميگويد كه با بازنشسته شدن هر دو نفر مينفريم
كار، فقط يك نفر تازه كار اضافه ميشود. در ايران اگر نگوييم كه چيزي كم
شده، چيزي اضافه نيز نشده است. دانشگاهها نيز كه زماني مين فريم درس ميدادند، اكنون تمام توان و همت خود را روي رايانه شخصي متمركز كردهاند. اگر چه قيمت مين فريم در مقايسه با رايانههاي شخصي خريداري شده بيشتر نيست؛ اما گرايش اساتيد جوان را كاري نميتوان كرد. بودجه كم دانشگاهها هم مزيد بر علت شده. اگر چه بين فروشندگان مين فريم ايران جا افتاده است كه دانشگاهها از فقيرترين خريداران مينفريم هستند و در اكثر موارد به دنبال دريافت مينفريم هديهاي هم نيستند. هديه محصول به دانشگاه در كشورهاي توليد كننده امري شايع است و براي گسترش محصول خود هميشه هدايايي براي دانشگاهها دارند. اما در ايران اين امر ممكن نيست مگر اينكه در بودجه تكفا يا وزارت علوم جايي براي آن منظور شود. در هر صورت وجود يك درس يك واحدي بهتر از هيچ است.
وضعيت دستمزد متخصصان مين فريم ايراني تا حدي بيانگر اين واقعيت است كه ما در وضعيت نامناسبي قرار نداريم. اما شركتها براي ترغيب كاركنان خود به اشتغال در زمينه مينفريم، ميتوانند مقداري حقوق آنان را بالاتر از ديگران قرار دهند. اين كار به سادگي باعث جذب نيروي كار مناسب و كارا ميگردد. نكته قابل توجه ديگر اينست كه نرمافزارهاي مينفريم تا حد زيادي به رايانه شخصي نزديك شده و اگر شخصي در اين زمينه تخصص و تجربه كسب كند، هم مي تواند در حين كار در امور رايانه شخصي متخصص شده و هم بعد از تغيير شغل و با كمي صرف وقت كه حدود 0 تا 15 درصد ميشود، در شغل جديد موفق شود. اما نگران اين هم نبايد بود، چون مينفريم هرگز نميميرد و با رشد صنايع رايانه او هم رشد ميكند و متحول ميشود و هميشه براي متخصصان آن جايي مناسب يافت ميگردد. تنها شرط آن تسلط و هوش كافي است كه اگر نباشد ما در هيچ رشتهاي موفق نميشويم.