مقايسه دو سامانه جاري متمركز، سيبا و جام


در حال حاضر فقط دو سامانه متمركز قابل طرح در ايران براي حساب‌هاي جاري وجود دارد كه تمام عمليات و داده‌هاي آنها در مركز و روي سيستم‌هاي مين‌فريم آي‌بي‌ام (IBM Mainframe) قرار دارند. يكي از آنها سامانه سيبا يا سيستم‌هاي بانكي يكپارچه و ديگري سامانه جام يا جاري الكترونيك ملت است. سامانه ناب كه توليد شركت داده پردازي ايران است و در بانك رفاه نصب مي‌باشد، در فرصتي ديگر بررسي مي‌گردد. غير از اين دو سامانه، مورد ديگري كه در حد بانك‌هاي بزرگ ايران باشد هنوز اجرايي نگرديده است. آخرين خبرهاي بانكي مي‌گويند كه بانك كشاورزي و پست بانك قراردادي براي خريد دو نرم‌افزار خارجي منعقد كرده و در حال پياده سازي آن مي‌باشند. براي مقايسه اجمالي سامانه سيبا و جام از خبرنامه پويش استفاده كرده و مطالب آنرا ذكر مي‌نماييم.
به منظور شناسايي شباهت‌ها و وجوه افتراق جام و سيستم يكپارچه بانك ملي ايران(سيبا)، مطالعه مختصري توسط كارشناسان اداره كل سازمان بانك ملت انجام پذيرفت كه عمده نتايج حاصله آن به شرح ذيل مي‌باشد:
 

رديف ويژگي‌هاي سيبا ويژگي‌هاي جام
1 1- تعداد شعب مجهز به سيبا در حال حاضر حدود 1400 عدد است.
2- ميان سيبا و ملي كارت ارتباط برقرار شده است.
3- افتتاح حساب سيبا براي موسسات و سازمان‌هاي دولتي امكان پذير نيست.
4- امكان ارايه گزارشهاي مديريت (MIS) وجود ندارد. 		1- تعداد شعب مجهز به سامانه جام در حال حاضر حدود 1002 عدد است.
2- اتصال جام و ملت كارت در ابتداي سال 84  انجام مي‌شود. قابليت انتقال بين حساب جاري و كوتاه مدت وجود دارد.
3- افتتاح حساب جام براي موسسات و سازمان‌هاي دولتي امكان‌پذير است.
4- گزارش‌هاي مديريتي از طريق سامانه گزارش‌هاي مديريت (MIS) به صورت روزانه و لحظه‌ايي ارايه مي‌شوند.
2 به منظور ايجاد ارتباط، اين سيستم از تجهيزات ماهواره‌ايي (VSAT) استفاده مي‌كند. ابزار ارتباطي سامانه جام، انواع خطوط مخابراتي پر سرعت، متوسط و ارزان است.
3 در صورتيكه چك سيبا در شعبه صادر كننده دسته چك وصول گردد، هيچ كارمزدي از اين بابت از مشتري اخذ نمي‌گردد. اما اگر چك مزبور در ساير شعب مجهز به سيبا وصول شود، براي شعب داخل شهر تهران كارمزدي به ميزان 3000 ريال و براي شعب شهرستان بانك ملي ايران، مبلغ 5000 ريال از مشتري اخذ مي‌گردد. جهت وصول چك هيچ كارمزدي از مشتريان دارنده حساب جام اخذ نمي‌گردد.
4 1- برگشت چك صرفا در شعبه افتتاح كننده حساب امكان پذير مي‌باشد و ساير شعب يك رسيد چاپي به مشتري مي‌دهند.
2- صدور گواهينامه عدم پرداخت چك به صورت دستي و فقط در شعبه افتتاح كننده حساب انجام مي‌شود.		 1- تمامي شعب امكان برگشت چك را دارند.
2- صدور گواهينامه عدم پرداخت وجه چك در كليه شعب صورت مي‌گيرد.
3- امكان ارسال پيام كوتاه به تلفن همراه مشتريان هنگام برگشت چك يا واريز مبالغ خاص (در محدوده تعيين شده توسط مشتري) وجود دارد. (در دست اقدام).
5 1- صدور دسته چك تنها در شعبه افتتاح كننده حساب امكان‌پذير است.
2- فقط شماره حساب مشتري بر روي چك قيد مي‌شود.		 1- صدور دسته چك جام در كليه شعب مجهز به سامانه جام امكان‌پذير مي‌باشد، حتي اگر افتتاح حساب در شعبه ديگري صورت گرفته باشد. (به زودي فعال مي‌شود).
2- امكان پرفراژ نام و نام خانوادگي صاحب حساب و شماره حساب بر روي چك وجود دارد.
6 انسداد چك تنها در شعبه افتتاح كننده حساب ممكن مي‌باشد. (با رعايت قانون صدور چك) با رعايت قانون صدور چك، انسداد چك در كليه شعب مجهز به جام ممكن است.
7 1- امكان دريافت صورت‌حساب اينترنتي.
2- امكان دريافت صورتحساب از طريق تلفن‌بانك (مانده و گردش حساب تا يك هفته آخر)		 1- امكان دريافت صورت‌حساب اينترنتي.
2- امكان دريافت صورت‌حساب از طريق تلفن‌بانك (مانده و 35 گردش آخر تا هر زمان)
8 خدمات اس‌ام‌اس ندارد. مانده و سه گردش آخر حساب بر روي تلفن همراه از اس‌ام‌اس اعلام مي‌شود.
9 پرداخت قبوض از طريق اينترنت، تلفن همراه و تلفن‌بانك ندارد. پرداخت قبوض از طريق اينترنت، تلفن همراه و تلفن‌بانك انجام مي‌شود.
10 با مراجعه مشتري به شعبه و درخواست دريافت صورت‌حساب براي هر مدتي، درخواست وي به مركز منعكس شده و پس از يك يا دو روز صورتحساب صادر مي‌شود. با مراجعه مشتري به كليه شعب مجهز به سامانه جام و درخواست دريافت صورتحساب، در همان لحظه صادر و تحويل مي‌گردد.
11 در صورتحساب مشتريان فقط نوع سند مشخص شده است. در صورتحساب مشتريان علاوه بر نام شعبه عامل، نوع سند، نام و شماره شناسه واريز كننده وجه مشخص مي‌شود.
12 كنترل‌هاي داخلي جهت صدور دسته چك وجود ندارد. كنترل‌هاي داخلي جهت صدور دسته چك وجود دارد.
13 كنترل‌هاي داخلي جهت جلوگيري از افتتاح حساب‌هاي متعدد وجود ندارد. كنترل‌هاي داخلي جهت جلوگيري از افتتاح حساب‌هاي متعدد وجود دارد.

در ابتداي سال 84 ، امكان انتقال وجه از يك حساب جام به يك يا چند  حساب جام ديگر و يا حساب كوتاه مدت ملت كارت و بالعكس توسط مشتري، از طريق اينترنت و دستگاه‌هاي اي‌تي‌ام و پوز ميسر خواهد شد.

راه راست: اصل مقاله فوق برگرفته از ششمين شماره خبرنامه پويش متعلق به بانك ملت است كه توسط اداره كل سازمان و بهبود روشها منتشر مي‌گردد. با تشكر از دست اندر كاران محترم نشريه پر بار پويش.