راستش را بخواهيد، پول الكترونيك، راه يا راههايي است براي مصرف پول يا اعتبار كه در يك حساب بانكي نگهداري ميشود. مثلا شما
سپرده كوتاه مدت يا جاري در يك
بانك باز كردهايد. اگر توسط دفترچه يا دسته چك از آن برداشت نماييد، اين
مصرف(پول) غير الكترونيكي است حتي اگر
حسابهاي شما در رايانه و روي ديسك مغناطيسي نگهداري شود. اما اگر توسط
كارت و روي پوز فروشگاهي يا
در اينترنت از آن برداشت (خريد) نماييد يا انتقال دهيد، اين مصرف (پول)،
الكترونيكي است. براي مثال، پرداخت قبوض تحت اينترنت، با استفاده از پول
الكترونيكي انجام ميشود. به عبارت ديگر، شايد اصطلاح
راه الكترونيكي بهتر از پول الكترونيكي باشد.وظيفه بانكها ايجاد حساب و اجازه برداشت از آن به صورت الكترونيكي است. در حال حاضر 50 درصد از پول الكترونيكي را مصرف آن توسط پوز فروشگاهي و 50 درصد ديگر را مصرف آن توسط اينترنت تشكيل ميدهد. اگر چه راههاي ديگري نيز داريم، اما نظر ما به وجه غالب آن است. با اين ديدگاه وظيفه بانكها در 50 درصد اول كه ايجاد حساب و صدور كارت و ايجاد مسير و راه برداشت از آن است، انجام شده و نصب پوز فروشگاهي مانده كه بر عهده بانكها نيست.
با توجه به نصب حدود 10 هزار پوز توسط شركت تجارت الكترونيك پارسيان و 2500 پوز توسط شركت هايكارت كيش و بيش از اين ميزان توسط شركت ثمين و ديگر ارايه دهندگان خدمات پرداخت (پياسپي) تا پايان سال 83 و رسيدن به حدود 50 هزار پوز تا پايان سال 84 ، (پيش بيني ما) ميتوان اميدوار بود كه وظيفه شركتهاي ارايه دهنده خدمات پرداخت نيز در حال تمام شدن است.
اما مشكل عمده شركتهاي پياسپي، پرداخت هزينه پوز توسط شركت است كه بر خلاف رسم دنيا بوده و نيز نبودن اجبار يا انگيزه براي غالب فروشگاهها. مشكل خريد پوز در سالهاي آينده بر طرف ميشود اما براي فروشگاهها بايد فكري كرد تا پوز را نيز مانند ملزومات اوليه كسب و كار ببينند. همانطور كه دكور، نيروي كار و قفل براي مغازه تهيه ميكنند، بايد پوز را نيز خود تهيه و مردم را ترغيب به استفاده از آن نمايند.
چون كارت در دست مردم زياد شده است، اگر وسيله مصرف آنرا بيابند، حتما خريد خواهند كرد. چنانكه اكثر دستگاههاي خودپرداز به علت كثرت مصرف در روزهاي جمعه و تعطيل يا خراب ميشوند يا پول براي پرداخت ندارند. متاسفانه دارندگان كارت، پولي را كه از دستگاه خودپرداز ميگيرند، براي خريد به فروشگاهي ميبرند كه پوز ندارد. حال اگر فروشگاه مربوطه داراي پوز بود، ميتوان تصور كرد كه چه ميزان از مصرف و استهلاك دستگاه خودپرداز و اسكناس كم ميشد. مدير عامل شركت هايكارت كيش ميگفت كه حدود 20 درصد از خريدهاي كيش توسط كارت انجام ميشود. دليل آن هم اينست كه شركت مزبور كيش را منطقه ويژه فعاليت خود نموده و در اغلب فروشگاههاي آن پوز نصب كرده است.
ميماند 50 درصد دوم كه خريد تحت اينترنت است. در اين زمينه نه مقررات بانك مركزي و تكليف بانكها مشخص شده و نه راههاي مصرف آن در بانكها و شركتهاي پياسپي ايجاد و هموار گرديده است. بعضي از بانكها قبل از تهيه مقررات لازم توسط بانك مركزي، اقدام به ايجاد راههاي برداشت و خريد اينترنتي نمودهاند كه قابل تقدير است و از امنيت كافي نيز برخوردار ميباشد. جا دارد كه توسط بانكهاي ديگر نيز تكرار شود. براي فراگير شدن مصرف پول الكترونيكي در اينترنت بايد منتظر تكميل مقررات بانك مركزي و ايجاد راههاي لازم توسط بانكها بمانيم.
اين موضوع با توجه به اقدامات انجام گرديده توسط شبكه بانكي، در نيمه اول سال 84 ، توسط چند بانك پيشرو انجام خواهد شد و اميد است كه تا انتهاي سال 84 توسط ساير بانكها نيز دنبال شود.