عدم اطمينان به چک، در خريدهای کوچک
با توجه به قانون جديد
چک که در اکثر موارد آنرا از حالت کيفری خارج نموده است، اطمينان و پذيرش
فروشندگان کمتر شده و به سختی آنرا میپذيرند(اگر چه قانون خوبی است). حتی
اگر قانون جديد نيز اجرا نمی شد، با وجود عدم اطمينان از اعتبار آن و عدم
پشتيبانی اطلاعاتی از فروشندگان کالا در ايران، پذيرش و انجام معاملات با
آن، با ريسک زياد همراه است. به هر فروشگاه کوچک و بزرگ که در محله است و
شما را هم می شناسد اگر مراجعه کنيد، بسيار بعيد است که از شما چک قبول
نمايد(از سبك شدن دارنده چك حرفي نميزنم). اگر در حساب شما 10 ميليارد
ريال پول باشد و چک به فروشندهايی بدهيد، با حالت ترديد به شما نگاه کرده
و با روشهای مختلف سعی می کند که آنرا قبول نکند. فروشنده بیچاره هم
تقصيری ندارد، در حالت کلی يک برگه در دست اوست که شايد تبديل به پول بشود
يا نشود. وضعيت به گونهايی شده که حتی از آشنا و فاميل هم نمی توان چک
قبول کرد.
اما اين وضع را به گونهايی می شود
تعديل کرد. در کشورهای غربی به
فروشندگان کالا خدماتی عرضه میشود که در هنگام پذيرش چک آنها را از صحت
امر تا حد زيادی مطمئن میکند. تدابير پرهيز از ريسک که در امريکا به
فروشندگان کالا ارايه ميشود، سال قبل شامل 64 / 9 ميليارد تاييد برای
چکهای شخصی و تجاری میشد. مبلغ کل آنها 496 ميليارد دلار و مبلغ متوسط يک
چک حدود 51 دلار می شد. در اين مدت 834 ميليون ضمانت نيز برای چکها به ارزش
89 ميليارد دلار و با مبلغ متوسط 107 دلار صادر شد. تاييد چک و ضمانت آن معمولا
با ترتيب زير است:
1- برگه چک داخل يک دستگاه خواننده کشيده شده و شماره حساب، شماره شناسايی
بانک و اطلاعات ديگر مشتری خوانده می شود.
2- گواهينامه شخص داخل يک دستگاه خواننده کشيده شده و اطلاعات شخصی از روی
نوار مغناطيسی استخراج میشود. (در ايران شماره ملي بهترين شناسه است)
3- اگر به صورت مکانيزه نشد، به روش دستی شماره گواهينامه مشتری و/يا
اطلاعات لازم چک توسط يک رايانه وارد میشود.
با استعلام از مراجع با صلاحيت، آنها به صورت مکانيزه، مواردي مانند آنچه
در زير ميآيد را بررسي و قبول چک را توصيه يا رد می نمايند:
1- پرونده افراد بد سابقه
2- سوابق مثبت افراد
3- اطلاعات لازم از مراجع اعتبار سنجی
4- سوابق مصرف و مبالغ چکهايی که اين شخص معمولا صادر کرده
5- تعداد چکهايی که اخيرا صادر کرده
6- اطلاعات پرونده رانندگی شخص که با اطلاعاتِ ديگر او ترکيب و با معنی
شده
7- اطلاعات تحليلی بر اساس مدلهای رياضی و آماری که برای جلوگيری از خلاف
است
8- ناهمخوانی در اطلاعات نوشته شده توسط جوهر مغناطيسی
پر مصرفترين شرکتهايی که چک را ضمانت میکنند عبارتند از: سِرتِگیچک،
تلهچک و کراسچک. پر مصرفترين شرکتهايی که چک را قبل از قبول تاييد
مینمايند عبارتند از: ايی فاندز، تلهچک سرويس و سِرتِگیچک.
در غرب وقتی
با مشکلات چک مواجه شدند، صورت مسئله را پاک نکردند. بلکه به سراغ راههايی
رفتند که آنرا قبل از قبول، تاييد يا به طريقی تضمين نمايند. زيرا پذيرش آن
به قدری کار را راحت میکند و منافع آن تا حدی است که جبران کليه خلاف
کاریها، تقلبها و ضررها را مینمايد و جاي پول را به راحتي پر مي كند.